جراحی دندان یکی از درمان هایی است که معمولاً زمانی انجام میشود که دیگر روش های ساده تر مثل ترمیم، دارودرمانی یا عصب کشی نتوانند مشکل را برطرف کنند.
بسیاری از افراد نسبت به جراحی های دهان و دندان نگرانی دارند، اما واقعیت این است که این جراحی ها اغلب برای جلوگیری از آسیب های بزرگ تر و دردهای طولانی مدت انجام میشود. پس چه زمانی جراحی دندان ضروری است ؟
شناخت علائمی که نشان میدهند زمان جراحی فرا رسیده، کمک میکند بیماری ها زودتر تشخیص داده شوند و درمان با کمترین درد و هزینه انجام شود.
جراحی دندان چیست و در چه شرایطی انجام میشود؟
جراحی دندان یکی از شاخه های درمانی دندانپزشکی است که شامل اقداماتی میشود که با ابزار ساده درمان نمیشوند و نیاز به مداخله تخصصی دارند. این جراحی ها ممکن است برای خارج کردن دندان آسیب دیده، درمان عفونت، اصلاح استخوان، یا آماده سازی دهان برای درمان هایی مثل ایمپلنت انجام شوند.
در بسیاری از موارد، جراحی یک انتخاب نیست، بلکه تنها راه حل برای جلوگیری از گسترش آسیب است. اگر دندان به حدی صدمه دیده باشد که امکان ترمیم نداشته باشد، یا اگر عفونت به بافت های اطراف رسیده باشد، معمولاً جراحی ضروری می شود.
مهم ترین علائمی که نشان میدهد نیاز به جراحی دندان دارید
برخی علائم دهانی به قدری مهمند که نادیده گرفتن آن ها میتواند منجر به مشکلات شدیدتری مانند تخریب استخوان یا انتشار عفونت به سینوس، گلو یا حتی خون شود. این نشانه ها معمولاً نشان میدهند که درمان های عادی کافی نیست و باید جراحی انجام شود.
علائم زیر از رایج ترین هشدارهایی هستند که نباید آنها را دست کم گرفت:
- درد مداوم یا درد ضربانی که با مسکن کنترل نمیشود
وقتی درد دندان مداوم، شدید و همراه با ضربان باشد، معمولاً نشانه آسیب عمیق ریشه یا عفونت گسترده است. اگر مسکن ها فقط چند ساعت درد را آرام کنند و مجدداً برگردد، احتمال نیاز به جراحی بسیار زیاد است.
- تورم و عفونت لثه یا فک
تورمی که بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت باقی بماند میتواند نشانه یک آبسه یا عفونت شدید باشد. این تورم ممکن است همراه با گرمی، قرمزی و درد هنگام لمس باشد. در برخی موارد حتی صورت و گردن نیز ورم میکند که یک هشدار جدی است.
- بوی بد دهان ناشی از عفونتهای عمیق
اگر بوی بد دهان با مسواک، دهان شویه یا نخ دندان رفع نمیشود، ممکن است ناشی از عفونت داخل دندان، ریشه یا لثه باشد. این نوع عفونت ها معمولاً نیاز به تخلیه یا جراحی دارند.
- حساسیت شدید به سرما و گرما
حساسیتی که با نوشیدنیهای سرد یا گرم ایجاد میشود و مدت طولانی باقی میماند، میتواند نشاندهنده آسیب ریشه یا شکستگی دندان باشد. اگر درمان های معمول کمکی نکند، معمولاً جراحی تنها راه کنترل آن است.
چه زمانی جراحی دندان عقل ضروری است؟
دندان عقل یکی از شایعترین دلایل انجام جراحی دهان است. چون این دندانها معمولاً فضای کافی برای رشد ندارند و ممکن است باعث درد، عفونت، کجی دندانها یا آسیب به ریشه دندانهای دیگر شوند. در بسیاری از موارد، حتی اگر درد وجود نداشته باشد، پزشک با مشاهده عکس رادیوگرافی تشخیص میدهد که جراحی ضروری است.
مواردی که جراحی دندان عقل ضروری است:
نهفته بودن دندان و ناتوانی آن در بیرون آمدن
نیمه نهفته بودن که باعث گیر غذایی و عفونت میشود
ایجاد فشار روی دندان های کناری
ایجاد کیست یا تخریب استخوان
درد، التهاب و بوی بد دهان
به خصوص دندان های عقل نهفته، اگر به موقع جراحی نشوند می توانند باعث تخریب ریشه دندان های مجاور شوند.
مواردی که ترمیم کافی نیست و جراحی تنها راه حل است
گاهی شدت آسیب دندان به حدی است که پرکردن یا عصب کشی نمیتواند آن را نجات دهد. در این شرایط دندانپزشک برای جلوگیری از گسترش آسیب، جراحی را پیشنهاد میکند.
رایج ترین مواردی که نیاز به جراحی دارند:
ریشه شکسته یا ترک خورده عمیق
شکستگی های عمقی معمولاً قابل ترمیم نیستند، زیرا باکتری ها از طریق خطوط شکستگی وارد ریشه میشوند.شکستگی عمودی دندان
این نوع شکستگی دندان را غیرقابل درمان میکند و معمولاً باید استخراج شود.کیست های دندانی و ضایعات فکی
کیست ها بافت استخوانی را تخریب میکنند و تنها با جراحی برداشته میشوند.آبسه های شدید و گسترده
اگر عفونت به استخوان یا بافت های اطراف رسیده باشد، تخلیه جراحی ضروری است.
جراحی برای ایمپلنت دندان؛ چه زمانی لازم و اجتناب ناپذیر است؟
در اغلب موارد، ایمپلنت بدون نیاز به جراحی پیچیده انجام میشود؛ اما برخی شرایط باعث میشود دهان برای پذیرش ایمپلنت آماده نباشد و ابتدا نیاز به جراحی اصلاحی باشد.
مهم ترین مواردی که جراحی پیش از ایمپلنت ضروری است:
نبود استخوان کافی در فک
اگر استخوان تحلیل رفته باشد، پیوند استخوان لازم میشود.سینوس لیفت (بالا بردن سینوس)
برای ایمپلنت در فک بالا، اگر ارتفاع استخوان کم باشد باید سینوس بالا برده شود.استخراج دندان های آسیب دیده قبل از ایمپلنت
برخی دندان ها بهجای ترمیم باید کشیده و جایگزین شوند.
این جراحی ها برای موفقیت طولانی مدت ایمپلنت ضروری هستند.
علائم خطر فوری که نباید نادیده گرفته شوند
برخی علائم نشان می دهند که باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کرد، زیرا احتمال انتشار عفونت وجود دارد.
علائم خطر:
تب و لرز
نشانه انتشار عفونت در بدن است و نیاز به درمان فوری دارد.ورم شدید فک یا صورت
ممکن است به آبسه عمیق یا عفونت استخوانی مرتبط باشد.خروج چرک از لثه یا اطراف دندان
نشان دهنده عفونت شدید و نیاز به تخلیه است.درد تیرکشنده به گوش یا گردن
معمولاً ناشی از عفونت گسترده یا درگیری عصبی است.
نادیده گرفتن این علائم میتواند منجر به خطرات جدی شود.
تفاوت جراحی اورژانسی و جراحی برنامهریزی شده دندان
جراحی ها به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
جراحی اورژانسی
برای درمان عفونتهای شدید، دردهای کنترل نشده، شکستگی های عمیق و آبسه ها انجام میشود. در این نوع جراحی ها، زمان اهمیت زیادی دارد و تأخیر میتواند خطرناک باشد.
جراحی برنامه ریزی شده
برای مواردی مثل دندان عقل نهفته، جراحی قبل از ایمپلنت یا رفع ناهنجاری های فکی انجام میشود. این جراحی ها با عکس برداری، بررسی دقیق و برنامه ریزی قبلی انجام میشوند و معمولاً نتیجه پیش بینی پذیرتری دارند.
اگر علائم نیاز به جراحی را نادیده بگیریم چه اتفاقی می افتد؟
نادیده گرفتن این علائم میتواند باعث:
گسترش عفونت به سینوس، گلو یا خون
تخریب استخوان فک
نیاز به جراحی های پیچیده تر
آسیب به دندان های مجاور
طولانی تر شدن دوره درمان
افزایش هزینه درمان
گاهی بیماری های ساده که در مراحل اولیه با یک ترمیم کوچک درمان میشدند، در اثر بی توجهی به جراحی اورژانسی تبدیل میشوند.
چند توصیه برای پیشگیری از رسیدن دندان به مرحله جراحی
پیشگیری همیشه بهترین راهکار است. با رعایت چند نکته ساده می توان احتمال نیاز به جراحی را کاهش داد.
چکاپ منظم هر شش ماه یکبار
مشکلات قبل از پیشرفت شناسایی میشوند.ترمیم زودهنگام پوسیدگی ها
هرچه پوسیدگی عمیق تر شود، احتمال جراحی افزایش میابد.رعایت بهداشت دهان و دندان
مسواک، نخ دندان و دهان شویه از عفونت های لثه جلوگیری میکنند.خوددرمانی نکردن
فشار دادن آبسه یا مصرف خودسرانه دارو، مشکل را چند برابر میکند.
نتیجه گیری: چرا تشخیص زودهنگام میتواند از جراحی جلوگیری کند؟
در بسیاری از موارد، اگر درمان به موقع انجام شود، نیاز به جراحی کاملاً از بین میرود.
شناخت علائم خطر، بیتوجه نبودن به درد یا تورم و مراجعه به موقع به دندانپزشک، میتواند از عفونت، تخریب استخوان و هزینههای سنگین جلوگیری کند.
جراحی دندان همیشه تصمیم آخر است، اما وقتی ضروری شود، تأخیر در آن میتواند آسیب های جدی و غیرقابل جبرانی ایجاد کند.
دکتر مریم افضلی با تخصص در درمان های زیبایی و ترمیمی دندان، یکی از پزشکان معتبر در زمینه طراحی لبخند و اصلاح طرح لبخند است. ایشان با بهره گیری از روشهای نوین و تجهیزات پیشرفته، درمانهایی دقیق، ایمن و ماندگار ارائه میدهند.
سوالات متداول درباره زمان ضروری جراحی دندان
1. آیا همیشه برای دندان عقل باید جراحی انجام شود؟
خیر. دندان عقل فقط زمانی نیاز به جراحی دارد که نهفته، نیمهنهفته، عفونی یا باعث آسیب به دندانهای مجاور شود. اگر دندان عقل کاملاً درآمده باشد و مشکلی ایجاد نکند، معمولاً جراحی لازم نیست. بررسی آن توسط دندان پزشک و رادیوگرافی بهترین روش تشخیص است.
2. چه زمانی درد دندان نشانه نیاز به جراحی است؟
اگر درد شدید، تورم، عفونت، بیحسی لب یا فک، یا مشکل در جویدن دارید، احتمالاً مشکل فراتر از پوسیدگی ساده است. در این شرایط ممکن است نیاز به جراحی ریشه، تخلیه عفونت یا کشیدن دندان باشد. ادامه درد بیش از ۲–۳ روز باید جدی گرفته شود.
3. آیا عفونت دندان بدون جراحی درمان میشود؟
بسته به شدت عفونت، ممکن است با درمان ریشه (روت کانال) کنترل شود؛ اما اگر عفونت گسترده باشد یا به استخوان فک رسیده باشد، جراحی برای تخلیه کامل عفونت یا کشیدن دندان ضروری خواهد شد. رها کردن عفونت میواند باعث درگیری سینوس و حتی مشکلات قلبی شود.
4. جراحی دندان چقدر خطرناک است؟
جراحی دندان اگر توسط متخصص و با تجهیزات استاندارد انجام شود کاملاً ایمن است. اکثر جراحیها سرپایی هستند و با بیحسی موضعی انجام میشوند. رعایت مراقبتهای بعد از جراحی باعث کاهش درد، تورم و ریسکهای احتمالی میشود.
5. آیا میتوان جراحی دندان را به تعویق انداخت؟
در موارد ساده شاید بتوان کمی تأخیر داشت؛ اما اگر دندان عفونی، شکسته، نهفته یا باعث آسیب به استخوان و دندان های کناری شده باشد، تأخیر می تواند مشکل را شدیدتر کند. تشخیص این موضوع فقط با معاینه و رادیوگرافی ممکن است.
